Đối với Đức Cơ, một huyện có 35 km đường biên với nước bạn Căm-Pu-Chia, được tiếp giáp bởi 3 xã: Ia Dom, Ia Nan, Ia Pnon và cũng là huyện vùng sâu còn nhiều khó khăn: thu nhập của hầu hết các hộ gia đình còn thấp, trình độ dân trí hạn chế, tình hình an ninh chính trị còn tiềm ẩn những yếu tố phức tạp…Nhưng bù lại, với điều kiện đất đai, tiểu vùng khí hậu, Đức Cơ như được thiên nhiên ưu đãi, rất phù hợp cho việc trồng, phát triển các loại cây mang lại giá trị kinh tế cao vừa nói ở trên.
Đức Cơ có 9 xã và một thị trấn (trong đó có 6 xã thuộc diện đặc biệt khó khăn) với tổng dân số toàn huyện gần 60 ngàn người, trong đó dân tộc kinh là hơn 31ngàn người (trong những năm gần đây được tăng khá nhanh bằng hình thức tăng cơ học), còn lại là hơn 27 ngàn người, chủ yếu là đồng bào dân tộc Jrai, chiếm 46,6% cơ cấu dân số của huyện. Dân số của một huyện như vậy là quá thấp, nhưng được “sở hữu” tới hơn 72.312 ha diện tích tự nhiên, trong đó phần lớn là rừng, đất rừng và đất có khả năng trồng cây công nghiệp. Tận dụng những điều kiện thuận lợi này, trong nhiều năm qua, huyện Đức cơ đã tập trung đầu tư phát triển các loại cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao mà mũi nhọn là cây cao su.
Đánh giá mới đây của huyện Đức Cơ ghi nhận: Sản xuất nông-lâm nghiệp tiếp tục phát triển và chuyển dịch nhanh theo hướng sản xuất hàng hóa, đa dạng hóa các loại cây trồng, vật nuôi; chú trọng mở rộng diện tích cây công nghiệp dài ngày. Tổng diện tích gieo trồng hàng năm: 16.124 ha, diện tích lúa rẫy giảm nhanh, diện tích lúa nước được mở rộng lên 416ha (tăng 90 ha so với năm 2005); cây công nghiệp dài ngày phát triển nhanh và đã hình thành vùng cây hàng hóa với diện tích 28.780 ha, chiếm 54% tổng diện tích đất nông nghiệp toàn huyện. Ngoài 16.400 ha cao su, cà phê của 3 công ty thuộc Binh đoàn 15, đến nay nhân dân trên địa bàn huyện đã trồng và đưa vào kinh doanh 4.569 ha cao su, cà phê và nâng diện tích cao su tiểu điền từ 550 ha năm 2005 lên 3.583 ha năm 2011 và đây được xác định là cây xóa đói, giảm nghèo, làm giàu bền vững. Nhiều mô hình nông dân sản xuất giỏi, có thu nhập bình quân 150 triệu đồng/ha/năm, trong đó có nhiều hộ gia đình đồng bào dân tộc thiểu số…
Nhìn nhận vào đánh giá đó và qua thực tiễn, điều dễ nhận ra là vai trò của 3 Công ty 72,74,75 thuộc Binh đoàn 15 là hết sức quan trọng, là hạt nhân, là nòng cốt trong quá trình đưa và phát triển cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao vào huyện Đức Cơ. Cho tới thời điểm này, trên địa bàn huyện Đức Cơ có 3.529 lao động là đồng bào dân tộc thiểu số được tuyển vào làm việc tại 3 công ty nói trên và nhận khoán trồng, chăm sóc, thu hoạch 5.200 ha cao su, thu nhập bình quân từ 3 đến 4 triệu đồng/người/tháng.
Nhưng để có được những kết quả như vậy, thì những người mặc áo lính làm kinh tế ở huyện Đức Cơ cũng đã phải trải qua chặng đường khá dài, hàng chục năm, từ việc thực tiễn chứng minh hiệu quả kinh tế của cây cao su, cà phê trên vùng đất biên cương, rồi từ đó kiên trì vận động đồng bào dân tộc thiểu số cùng làm theo. Nói thì đơn giản vậy, nhưng để thay đổi tư duy, nếp sống cũ ngàn đời nay của đồng bào dân tộc thiểu số là cả một quá trình “cùng ăn, cùng ở và cùng làm” với họ để có được sự đồng lòng ban đầu. Rồi tiếp đến, để dẫn đến hiệu quả kinh tế thực sự trong sản xuất kinh doanh cũng mang tính bền vững, đấy là việc đưa trình độ, kỹ năng lao động của đồng bào dân tộc thiểu số dần ngang bằng với đồng bào kinh, các công ty thuộc Binh đoàn 15 đã hình thành mô hình gắn kết hộ. Ở đây có thể đưa ra nhiều ví dụ về tính hiệu quả của mô hình này. Hộ gia đình anh Lê Đức Oánh, công nhân Công ty 72, gắn kết với hộ gia đình anh Kpuih Thom xã Ia Nan; hộ Nguyễn Thị Băng gắn với hộ Rơ Lan Hê; Nguyễn Thị Ngoạt gắn với hộ Quách, Công ty 75; hộ Kso Lương gắn với hộ Thành ở Công ty 74…cùng chia sẻ khó khăn cho nhau, thăm hỏi nhau lúc ốm đau, vận động nhau từ bỏ tập tục lạc hậu, giúp đỡ cả tinh thần lẫn vật chất trong những lúc cần thiết và đương nhiên, việc không thể thiếu là hướng dẫn nhau áp dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất để tăng năng suất cây trồng, tăng thu nhập, nâng cao đời sống cho nhau…
Thiếu tướng Nguyễn Xuân Sang, Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, Anh hùng Lao động, Tư lệnh Binh đoàn 15 cũng khẳng định mô hình gắn kết hộ đã và đang lan tỏa một cách sâu rộng mang lại hiệu quả thiết thực, tình đồng chí, nghĩa đồng bào ngày thêm sâu nặng, đồng bào kinh cũng như đồng bào dân tộc thiểu số, nay cùng góp sức nhau phấn đấu cùng làm giàu cho Tây nguyên…và cùng nhau giữ vững anh ninh vùng biên giới.
Nhìn nhận về vai trò của các loại cây công nghiệp đối với việc phát triển kinh tế của Đức Cơ, Chủ tịch UBND ông Võ Thanh Hùng cho biết: huyện lấy cây lúa nước là chủ yếu để giải quyết vấn đề an ninh lương thực, làm chỗ dựa cho việc phát triển cây công nghiệp dài ngày có giá trị kinh tế cao như cao su, cà phê. Các loại cây công nghiệp khác như điều, qua thực tiễn nhiều năm qua ở huyện Đức Cơ không mang lại giá trị kinh tế sẽ được thay thế bằng cao su, cà phê và ưu tiên phát triển cao su tiểu điền, nếu phù hợp. Ngay trong kế hoạch sản xuất nông nghiệp của huyện năm 2012 cũng tăng thêm 416,9 ha cây công nghiệp dài ngày và trong đó chiếm phần lớn diện tích cao su tiểu điền: 388,9 ha. Trong những năm qua, cùng với các quyết định 168, chương trình 132,134,167 của Chính phủ mà huyện Đức Cơ đã được đầu tư khá lớn, tạo động lực để một huyện biên giới thay đổi toàn diện và bên cạnh đó là quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu cây trồng đúng hướng… nên tốc độ tăng trưởng kinh tế hàng năm đạt 12% và thu nhập bình quân đầu người đạt 10,7 triệu đồng/người/năm, đạt 178% so với chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện nhiệm kỳ 2005-2010…
Rõ ràng, kết quả trên đây là mỹ mãn với thực tế hiện tại, hơn cả sự mong đợi của Đức Cơ, một huyện vẫn còn nhiều và thậm chí rất nhiều những khó khăn vẫn hiển hiện trên con đường phát triển kinh tế-xã hội, giữ vững an ninh quốc phòng trong những năm tiếp theo. Nhưng đường hướng thì đã rõ ràng, cây công nghiệp dài ngày, có giá trị kinh tế cao: cao su và cà phê, trong đó cao su là mũi nhọn để Đức Cơ làm giàu và làm giàu vững chắc đã và đang được lựa chọn.
Và kinh tế Đức Cơ cũng đã và sẽ là một bức tranh màu xanh với nhiều góc nhìn./.